Θυμόμαστε 10 Νοεμβρίου

     (Μένης Κουμανταρέας)

***

461: Πεθαίνει ο Λέων Α΄ ο Μέγας, πάπας από το 440. Είναι αυτός που έπεισε τον Αττίλα να μην κυριεύσει τη Ρώμη. Το 1754, ο πάπας Βενέδικτος ΙΔ΄, τον ονόμασε επισήμως «σωτήρα γιατρό της εκκλησίας».

1483: Γεννιέται ο
Μαρτίνος Λούθηρος, που με τις 95 Θέσεις του ήρθε σε σύγκρουση με την παπική Εκκλησία, προκαλώντας Σχίσμα χωρίζοντας την Ευρώπη σε Καθολικούς και Διαμαρτυρόμενους.

1493: Γεννιέται ο περίφημος Ελβετός αλχημιστής και γιατρός Παράκελσος (Θεόφραστος Μπομπάστους φον Χόχενχαϊμ). Επαιξε σημαντικό ρόλο στην εισαγωγή της χημείας στην ιατρική. Πέθανε το 1541.

1619: Ο Καρτέσιος βλέπει ένα όνειρο που τον οδηγεί αργότερα στη συγγραφή του θεμελιώδους έργου του για τη μεταφυσική «Διαλογισμοί για την πρώτη φιλοσοφία» (1641).

1667: Ο Γάλλος δραματουργός Ιωάννης Ρακίνας (1639 – 1699) δημοσιεύει την τραγωδία του "Ανδρομάχη".

1668: Γεννιέται στο Παρίσι ο Φρανσουά Κουπερέν, ο οποίος έμεινε γνωστός ως Κουπερέν ο Μέγας. Υπήρξε μεγάλος δεξιοτέχνης του εκκλησιαστικού οργάνου και της άρπας και συνθέτης μουσικών έργων μπαρόκ.

 
1759: Γεννιέται ο Γερμανός δραματουργός και ποιητής Γιόχαν Κριστόφ Φρίντριχ φον Σίλερ ("Δον Κάρλο", "Οι Ληστές" και το ποίημα "Ωδή στη Χαρά", που χρησιμοποίησε ο Μπετόβεν για την Ενάτη Συμφωνία του) [θαν. 9/5/1805]

1775: Ιδρύεται το σώμα των Πεζοναυτών (Marines), που αποτελεί την αιχμή του δόρατος των ΗΠΑ στις στρατιωτικές τους επιχειρήσεις ανά τον κόσμο.

1801: Γεννιέται ο  Σάμιουελ Χάου, φιλέλληνας αμερικανός γιατρός, που έλαβε ενεργό μέρος στην Ελληνική Επανάσταση. [θαν. 9/1/1876]

1848: Πεθαίνει ο  Ιμπραήμ Πασάς, στρατιωτικός από την Αίγυπτο, που παραλίγο να καταστείλει την επανάσταση στην Πελοπόννησο. [γεν. 1789]

1836: Ο βασιλιάς Όθωνας παντρεύεται την κόρη του μεγάλου δούκα του Ολδεμβούργου Μαρία, η οποία θα πάρει το όνομα Αμαλία.

1885: Ο Γκότλιμπ Ντάιμλερ, που ίδρυσε αργότερα τη Mercedes, κατασκευάζει την πρώτη μοτοσικλέτα (264 κ.ε. - μέγιστη ταχύτητα 12 χλμ/ώρα). Την οδηγεί ο γιος του Πάουλ.

1887: Γεννιέται ο Γερμανός αντιπολεμικός συγγραφέας Άρνολντ Ζβέιγκ.

1888: Γεννιέται ο Αντρέι Τουπόλεφ, ρώσος αεροναυπηγός, κατασκευαστής των φερώνυμων αεροπλάνων που χρησιμοποιούνται κυρίως στην πολιτική αεροπορία. [θαν. 23/12/1972]

1891: Πεθαίνει ο Γάλλος ποιητής Αρθούρος Ρεμπό. [γεν. 20/10/1854]

1900: Κηδεύεται ο ναύαρχος Κανάρης, βουλευτής Νέων Ψαρών.

1901: Παραιτείται η κυβέρνηση Θεοτόκη και σχηματίζεται νέα κυβέρνηση υπό τον Ζαΐμη.

1913: Η τουρκική Κυβέρνηση κλείνει επτά ελληνικές εφημερίδες στην Κωνσταντινούπολη.

1913: Ιδρύεται το Εργατικό Κέντρο Αθήνας.

1919: Γεννιέται ο Ρώσος μηχανικός Μιχαήλ Καλάσνικοφ, μηχανικός και σχεδιαστής του όπλου ΑΚ-47, που φέρει το όνομά του.

1924: Ταραχές και συγκρούσεις στην Καβάλα μεταξύ καπνεργατών και αστυνομίας.

1925: Γεννιέται ο Ουαλός ηθοποιός του θεάτρου και του κινηματογράφου Ρίτσαρντ Μπάρτον. Παντρεύτηκε και χώρισε δύο φορές την Ελίζαμπεθ Τέιλορ.

1928: Γεννιέται ο Ιταλός μουσικοσυνθέτης Ένιο Μορικόνε, γνωστός για τη μουσική επένδυση πολλών κινηματογραφικών ταινιών.

1928: Στέφεται αυτοκράτορας της Ιαπωνίας ο Χιροχίτο. Είχε γίνει αρχηγός κράτους και ονομάστηκε αντιβασιλέας το 1920, όταν ο πατέρας του αρρώστησε. Ευνόησε τον ιαπωνικό ιμπεριαλισμό, συμμάχησε με τον Χίτλερ ως τρίτος κρίκος του άξονα Βερολίνου – Ρώμης – Τόκιο και ενέκρινε την επίθεση εναντίον του Περλ Χάρμπορ, το 1941. Είδε τις ατομικές βόμβες να εξαφανίζουν τη Χιροσίμα και το Ναγκασάκι, αλλά ο ίδιος επιβίωσε, μοναδικός από τους τρεις εταίρους που παρέμεινε στην εξουσία. Κυβέρνησε μέχρι το θάνατό του το 1989.

1931: Ομάδα επιστημόνων πραγματοποιεί πειράματα γύρω από τη δομή και τη συμπεριφορά του πυρήνα του ατόμου.

1932: Γεννιέται ο Ρώσος αστροφυσικός και κοσμολόγος Ιγκορ Νοβίκοφ. Μελέτησε πρώτος τις "λευκές τρύπες", αντικείμενα που συμπεριφέρονται ακριβώς αντίστροφα απ' ό,τι οι "μαύρες τρύπες" στα μέσα της δεκαετίας του 60, προτού καν διατυπωθούν ως όροι. Επίσης έκανε σημαντικές μελέτες για το ζήτημα των ταξιδιών στο χρόνο.

1938: Πεθαίνει σε ηλικία 58 ετών ο Μουσταφά Κεμάλ (Ατατούρκ), πρώτος πρόεδρος της Τουρκίας από το 1923 και ιδρυτής του σύγχρονου λαϊκού κράτους. Είχε γεννηθεί το 1880 στη Θεσσαλονίκη.

1939: Το πρώτο αυτοκίνητο με κλιματισμό παρουσιάζεται σε έκθεση στο Σικάγο των ΗΠΑ.

1940: Γεννιέται στις ΗΠΑ ο Σκρίμιν Λορντ Σάτς, μια από τις γραφικότερες φιγούρες του ροκ εν ρολ, ο οποίος έμεινε γνωστός περισσότερο για το "ποιόν" του παρά για τη μουσική του. Πάντως συνεργάστηκε με μεγάλους μουσικούς όπως οι Κιθ Μουν, Τζιμι Πέιτζ και Ριτσι Μπλακμορ, ενώ παράλληλα υπηρξε ιδρυτής του "κόμματος" Monster Raving Loony Party.

1940: Ο Γουόλτ Ντίσνεϊ γίνεται πληροφοριοδότης του FBI και καταδίδει κομμουνιστές καλλιτέχνες του Χόλιγουντ.

1941: Η Αμερικανική Ομοσπονδία Εργασίας απαγορεύει απεργία ναυτικών στο Σαν Ντιέγκο.

1942: Βυθίζεται το ελληνικό υποβρύχιο «Τρίτων».

1944: Γεννιέται ο Βρετανός στιχουργός Τιμ Ράις, ο οποιος έγινε γνωστός συνεργαζόμενος με τον Αντριου Λόιντ Βέμπερ. Η ροκ όπερα "Jesus Christ Superstar" είναι δική τους δημιουργία.

1945: Ο Εμβέρ Χότζα αναλαμβάνει τη διακυβέρνηση της Αλβανίας.

1947: Γεννιέται ο Βρετανός μπασίστας, τραγουδιστής και στιχουργός Γκρεγκ Λέικ

1959: Ανακοινώνεται η ημερομηνία (13/12) που θα διεξάγονταν οι εκλογές στην Κύπρο για την ανάδειξη του Προέδρου, του αντιπροέδρου και της Βουλής.

1965: Γεννιέται στην Ιρλανδία ένας από τους καλύτερους πιλότους στην Φόρμουλα Ένα, ο Έντι Ιρβάιν.

1982: Πεθαίνει ο Λεονίντ Μπρέζνιεφ, ηγέτης και αρχηγός του ΚΚΣΕ από το 1964. Γεννήθηκε το 1906.

1983: Σεισμική δόνηση 4,7 της κλίμακας Ρίχτερ συγκλονίζει την περιοχή του Παγασητικού.

1986: Πεθαίνει, σε ηλικία 82 ετών, ο Sir Gordon Cooper, ένας από τους πιο επιτυχημένους τζόκεϊ όλων των εποχών

1989: Με αποκλεισμό ενός χρόνου από κάθε ευρωπαϊκή διοργάνωση τιμωρείται η ΑΕΚ από την UEFA λόγω επεισοδίων, που προκάλεσαν οι οπαδοί της στη ρεβάνς με τη Μαρσέιγ.

1989: Πέφτει το Τείχος του Βερολίνου, μήκους 27,9 μιλίων, σύμβολο του Ψυχρού Πολέμου, που χώριζε την Ανατολική από τη Δυτική Γερμανία για 28 χρόνια.

1989: Ύστερα από 35 χρόνια στην εξουσία, ο Τεοντόρ Ζίβκοφ εγκαταλείπει τη ηγεσία της Βουλγαρίας και την αρχηγία του εκεί Κομμουνιστικού Κόμματος.

1992: Η Διεθνής Αμνηστία κατηγορεί την Τουρκία, ότι δεν κράτησε την υπόσχεση για βελτίωση των ανθρωπίνων δικαιωμάτων και ότι οι βασανισμοί και τα πολιτικά αδικήματα συνεχίζονται.
 
1995: Εκτελούνται από τις αρχές στη Νιγηρία ο συγγραφέας Κεν Σάρο-Ουίουα και άλλοι οχτώ αγωνιστές για τα Ανθρώπινα Δικαιώματα. Προκαλούνται διεθνείς αντιδράσεις.

1995: Σε κώμα πέφτει ο Φιλανδός πιλότος της Φόρμουλα 1 Mika Hakkinen μετά το σοβαρό τραυματισμό του στην πίστα της Αδελαϊδας.
 

1995: Οι πρόεδροι της Βοσνίας Αλία Ιζετμπέκοβιτς και της Κροατίας Φράνζο Τούζμαν, σε συνομιλίες οι οποίες συντονίζονταν από τις ΗΠΑ, συμφωνούν στη λήξη του τετράχρονου πολέμου την πρώην Γιουγκοσλαβία.

1997: Αρχίζει τη λειτουργία της η Αρχή Προστασίας Προσωπικών Δεδομένων.

1997: Τα Κρατικά Λογοτεχνικά Βραβεία λαμβάνουν ο Νίκος Μπακόλας, ο Μένης Κουμανταρέας, ο Βύρων Λεοντάρης, ο Δημήτρης Ραυτόπουλος και ο Ηλίας Παπαδημητρακόπουλος.

1999: Μετά από παραμονή τριών χρόνων στον πάγκο του Ολυμπιακού και ισάριθμα πρωταθλήματα Ελλάδας, ο Ντούσαν Μπάγεβιτς λύνει κοινή συναινέσει το συμβόλαιό του με την ομάδα του Πειραιά

2001: Ο Αντώνης Φώτσης γίνεται ο πρώτος γηγενής Έλληνας παίκτης που συμμετέχει στο ΝΒΑ. Στον αγώνα της ομάδας του, των Memphis Grizzlies εναντίον των LA Lakers (86-110) πετυχαίνει 4 πόντους σε 12 λεπτά συμμετοχής

2002: Στον αγώνα Ιωνικός- ΟΦΗ (1-1), η Σοφία Γρυλλάκη γίνεται η πρώτη γυναίκα βοηθός διαιτητή στην ιστορία της Α' Εθνικής.

2002: Πεθαίνει ο  Βασίλης Μάρος, πολυβραβευμένος σκηνοθέτης, εικονολήπτης και διευθυντής φωτογραφίας, πρωτεργάτης του κινηματογραφικού ντοκιμαντέρ στη χώρα μας. [γεν. 1929]

***
Παγκόσμια Ημέρα Επιστήμης για την Ειρήνη και την Ανάπτυξη

Γ. Τ.