Η ασφάλεια στη ναυσιπλοΐα
kathimerini.gr
www.limenika-nea.blogspot.gr
αναδημοσίευση
Μια
πρόσφατη (13/12/2012) ερώτηση στη Βουλή προς τον υπουργό Ναυτιλίας και
Αιγαίου, πέντε βουλευτών της ΔΗΜΑΡ σχετικά με το Εθνικό Σύστημα Ελέγχου
και Διαχείρισης της Θαλάσσιας Κυκλοφορίας Πλοίων (VTMIS), έδωσε την
αφορμή για το σημερινό κειμενο.
Η ερώτηση είναι μακροσκελής και
καταλήγει: «Δεδομένης της αναγκαιότητας για ασφαλή ναυσιπλοΐα, σε ποιες
ενέργειες προτίθεται να προβεί ώστε να αποκατασταθεί άμεσα η πλήρης
λειτουργία του Συστήματος Παρακολούθησης Θαλάσσιας Κυκλοφορίας Πλοίων
στα ανωτέρω λιμεναρχεία της χώρας, προκειμένου α) τα λιμεναρχεία να
δύνανται να γνωρίζουν άμεσα τη θέση των πλοίων, β) να καθίσταται δυνατός
ο άμεσος εντοπισμός μεταφοράς παράνομων φορτίων;».
Θα παραθέσω αυτούσια την απάντηση του υπουργείου στα επόμενα, αλλά είναι
σκόπιμο να δούμε τι είναι το έργο αυτό και πώς φτάσαμε στο σημείο που
είμαστε.
Τι είναι το VTMIS; Μπήκα στο επίσημο site www.vtmis.info και βρήκα ότι
το VTMIS εξασφαλίζει: Την ασφάλεια της ζωής στη θάλασσα. Την ασφάλεια
της ναυσιπλοΐας. Την αποτελεσματική διακίνηση των σκαφών. Την προστασία
του θαλασσίου περιβάλλοντος. Την υποστήριξη της ναυτιλιακής ασφάλειας.
Την υποστήριξη της εφαρμογής των νόμων και την προστασία των
παρακείμενων κοινοτήτων και υποδομών. Θα ’λεγε κανείς ότι ειδικά για την
Ελλάδα, με τα πολλά νησιά και τις θάλασσές της, όλα τα παραπάνω είναι
εντελώς απαραίτητα. Ειδικότερα η γεωγραφία μας, οι εξ ανατολών γείτονές
μας (οι οποίοι έχουν ολοκληρώσει το VTMIS εδώ και χρόνια) και το
πρόβλημα της λαθρομετανάστευσης θα μας επέβαλλαν την υλοποίηση ενός
τέτοιου συστήματος. Πράγματι, ύστερα από διαγωνισμό, ο οποίος έγινε το
1998, με κοινοτικά κονδύλια του 2ου Κοινοτικού Πλαίσιου Στήριξης
υλοποιήθηκε με ξένη σημαντική τεχνογνωσία το έργο του VTMIS, από
ελληνική εταιρεία. Η επιχειρησιακή εκμετάλλευση του έργου έγινε σταδιακά
από το 2002 έως το 2004 και το έργο εξοφλήθηκε ολοκληρωτικά στο τέλος
του 2011, ύστερα από τρεις δικαστικές αποφάσεις. Ως συνήθως υπάρχει και
μια περίοδος συντήρησης (εγγύησης), η οποία περιλαμβάνεται στην αρχική
σύμβαση. Εληξε λοιπόν η περίοδος αυτή και κατά την προσφιλή πρακτική του
ελληνικού Δημοσίου κανείς δεν προέβλεψε τη συνέχιση της συντήρησης με
τον ένα ή τον άλλο τρόπο. Και φτάσαμε στο σήμερα, οπότε ένα έργο που
στοίχισε 29 εκατ. ευρώ (κοινοτικά και ελληνικά κονδύλια) να παραμένει
ασυντήρητο και ουσιαστικά να απαξιώνεται σταδιακά, διότι τα περισσότερα
μηχανήματά του (π.χ. ραντάρ, ραδιογωνιόμετρα κ.ά.) είναι εκτεθειμένα
στην ύπαιθρο.
Οταν διάβασα την απάντηση του υπουργείου, θυμήθηκα τα λόγια του
διαβόητου Καρδινάλιου Ρισελιέ: «Δώσε μου ένα γραπτό κείμενό του και θα
βρω τρόπο να τον καταδικάσω και να τον κρεμάσω». Παραθέτω την απάντηση
σε εισαγωγικά, με τα δικά μου σχόλια εκτός των εισαγωγικών. Τα
συμπεράσματα είναι αυτονόητα.
«Τo Εθνικό Σύστημα Ελέγχου και Διαχείρισης της Θαλάσσιας Κυκλοφορίας
Πλοίων (VTMIS) περιλαμβάνει επτά Κέντρα Θαλάσσιας Κυκλοφορίας (VTS), τα
οποία εγκαταστάθηκαν από το 2002 στις ακόλουθες περιοχές: Πειραιά,
Πάτρα, Αντίρριο, Κέρκυρα, Ηγουμενίτσα, Λαύριο, Ραφήνα, τα οποία, με
κατάλληλο εξοπλισμό και τηλεπικοινωνιακά μέσα, συλλέγουν,
διαχειρίζονται, αξιολογούν και προωθούν πληροφορίες σχετικές με τη
θαλάσσια κυκλοφορία.
Οταν ανασυστάθηκε το υπουργείο Ναυτιλίας και Αιγαίου, διαπιστώθηκε ότι η
συντήρηση είχε σταματήσει από τις αρχές του 2012 με αποτέλεσμα την
οριακή λειτουργικότητα του συστήματος, ο δε ανάδοχος είχε προσφύγει κατά
του Δημοσίου διεκδικώντας αποζημίωση για παροχή υπηρεσιών από της
λήξεως των συμβατικών του υποχρεώσεων, τον Ιούλιο του 2009». Δηλαδή αν
δεν ξαναγινόταν υπουργείο Ναυτιλίας δεν θα ασχολείτο κανείς με το θέμα
αυτό, το οποίο εκκρεμεί από το 2009 και ο ανάδοχος παρείχε συντήρηση
χωρίς αμοιβή για το 2010 και 2011.
«Με σταθερό γνώμονα την τήρηση της νομιμότητας, την προστασία των
δημοσίων πόρων και την αδιάλειπτη λειτουργία των συστημάτων, το
υπουργείο προέβη στις ακόλουθες ενέργειες:» Η αδιάλειπτη λειτουργία
έγινε οριακή από τις αρχές του 2012, όπως παραδέχεται ο συντάκτης στην
προηγούμενη παράγραφο.
« (α) Αιτήθηκε στο ΕΜΠ, λόγω της επιστημονικής και εμπειρικής του σχέσης
με το συγκεκριμένο εξειδικευμένο αντικείμενο, να αξιολογήσει την
τρέχουσα κατάσταση και τα δεδομένα και να υποβάλει εκθέσεις, χωρίς
οικονομική επιβάρυνση». Οταν ακούω ότι κάτι γίνεται χωρίς οικονομική
επιβάρυνση, ομολογώ ότι θυμάμαι δύο αγγλικές παροιμίες: When you give
peanuts you get monkeys και I am not so rich to buy cheap things. Στη
επιχειρηματική σταδιοδρομία μου έμαθα ότι κάτι που δεν έχει τιμή δεν
έχει και αξία. Επίσης δεν καταλαβαίνω από πού αντλεί το ΕΜΠ την
εμπειρική και επιστημονική σχέση με το αντικείμενο.
« (β) Διενεργήθηκαν από τις υπηρεσίες του Αρχηγείου Λιμενικού Σώματος –
Ελληνικής Ακτοφυλακής διαγωνιστικές διαδικασίες για την προμήθεια των
ανταλλακτικών που απαιτούνται για την αποκατάσταση επιμέρους συσκευών
του συστήματος που είχαν περιπέσει σε μειωμένη λειτουργική ικανότητα».
Είναι πρωτοφανές, ένα πολύπλοκο σύστημα που αποτελείται από συσκευές,
λογισμικό και ηλεκτρονικούς υπολογιστές να μπορεί να συντηρηθεί με την
προμήθεια ανταλλακτικών και μόνο.
« (γ) Συντάχθηκαν προδιαγραφές για τη συντήρηση του συστήματος για τα
έτη 2013 και 2014 και προωθούνται οι διαδικασίες διενέργειας διαγωνισμού
από εξειδικευμένο διεθνή οργανισμό». Αν ισχύει το (β), τότε γιατί
χρειάζεται ο εξειδικευμένος διεθνής οργανισμός για να διενεργήσει τον
διαγωνισμό για τη συντήρηση; Πότε θα ολοκληρωθεί η διαδικασία αυτή και
τι γίνεται εν τω μεταξύ;
« (δ) Σχεδιάζεται η αναβάθμιση και επέκταση του συστήματος με προοπτική
να χρηματοδοτηθεί από τη νέα προγραμματική περίοδο 2014-2020 (Σύμφωνο
Εταιρικής Σχέσης).
« (ε) Διατάχθηκε διερεύνηση της κατάστασης για τον τυχόν καταλογισμό
ευθυνών και η υπόθεση βρίσκεται στη Δικαιοσύνη από τα τέλη Νοεμβρίου του
2012». Αν υπάρχει θέμα με την εταιρεία που υλοποίησε το σύστημα, τότε η
σωστή αντιμετώπιση θα ήταν να συνεχιζόταν η συντήρηση των συστημάτων,
με τη νόμιμη επιφύλαξη όλων των δικαιωμάτων του Δημοσίου. Τι θα κερδίσει
το Δημόσιο αν στο τέλος δικαιωθεί στα δικαστήρια, αλλά εν τω μεταξύ το
VTMIS θα έχει καταρρεύσει πλήρως και θα χρειαστούν πολύ περισσότερα
χρήματα για την επαναλειτουργία του.
Ο βασικός λόγος που θέλησα να γράψω αυτό το σημείωμα δεν είναι το VTMIS,
το οποίο από μόνο του είναι ένα εξαιρετικά σημαντικό θέμα. Δυστυχώς,
υπάρχουν πολλά τέτοια συστήματα τα οποία υλοποιήθηκαν με τη γενναιόδωρη
συνδρομή των ευρωπαϊκών κονδυλίων, τα οποία (συστήματα) σήμερα
βρίσκονται σε καθεστώς συντήρησης (εγγύησης), η οποία περιλαμβάνεται
στην αρχική σύμβαση. Η περίοδος αυτή είναι συνήθως δύο χρόνια μετά την
παραλαβή του συστήματος. Τι θα γίνει μετά το τέλος της περιόδου αυτής;
Εχουν προβλεφθεί τα απαραίτητα κονδύλια για τη συνέχιση της λειτουργίας
τους ή μήπως θα έχουν την τύχη του VTMIS; Πολύ φοβούμαι ότι θα δούμε και
άλλα τέτοια ολοκληρωμένα συστήματα πληροφορικής να ξεμένουν από
συντήρηση μετά την εγγύηση.
* Σύμβουλος επιχειρήσεων
kathimerini.gr
